เดือนสิบบุญข้าวสาก
คอง 14
Wd. M. Rudrakul คอง เป็นคำอีสานมาจากคำว่า คลอง ปรากฏในภาษาธิเบตพม่า ( กลุง กลอง ขโยง ) ขอมโบราณ ( ฆลอง หรือ คลอง ) และภาษาไต - ลาว ( คลอง หรือ คอง ) มีความหมายว่า แนวทาง หรือ ธารน้ำ เช่น ทำนองคลองธรรม ต่อมาแผลงเป็น ครรลอง คือ ครรลองธรรม ส่วนถอยหลังเข้าคลอง หมายถึงย้อนไปยุคหลังไม่พัฒนา เป็นต้น ( สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดอุบลราชธานี , 2565, ออนไลน์ และราชบัณฑิตยสถาน, 2554, ออนไลน์ ) ดังนั้นคอง 14 จึงแปลว่า คลองธรรมทั้ง 14 อันเป็นแนวทางในการปฏิบัติของชาวไตทั้งหลาย โดย ศูนย์ศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยขอนแก่น (ม.ป.ป., ออนไลน์ ) ได้สรุปคอง 14 ไว้ถึง 4 แนวทาง แต่เฉพาะ คอง 14 โดยนัยที่ 1 เท่านั้น สามารถเทียบตามหลักธรรมและวรรณกรรมไทยต่าง ๆ ได้ คือ 1. ฮีตเจ้าคองขุน สําหรับกษัตริย์หรือผู้ครองเมืองปกครองอํามาตย์ ขุนนางข้าราชบริพาร วรรณกรรมที่เกี่ยวข้องเช่น ทศรถสอนราม , ทศพิธราชธรรม 2. ฮีตเจ้าคองเพีย สําหรับเจ้านายชั้นผู้ใหญ่ในการปกครองข้าทาสบริวาร วรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง เช่น พาลีสอนน้อง ธรรมาภิบาล 3. ฮีตไพร่คองนาย สําหรับประชาชนในการปฏิบัติตนตามกบิลบ้านเ...
Comments
Post a Comment